Zonbescherming en hitteziekte aan de oostkust van Sri Lanka

Arugam Bay ligt ongeveer zes graden ten noorden van de evenaar. De zon is hier feller dan de meeste bezoekers gewend zijn, ook mensen die denken dat ze goed tegen hitte kunnen. Tussen november en april loopt de temperatuur overdag regelmatig op tot 32 à 35°C met een luchtvochtigheid rond de tachtig procent, en de UV-index staat het grootste deel van de daglichturen op “extreem”. Zon- en hitteziekte is een van de meest voorkomende redenen waarom reizigers bij ons langskomen — en een van de best te voorkomen.

Zonnebrand

Zonnebrand is meer dan een cosmetisch probleem. Ernstige zonnebrand beschadigt huidcellen, veroorzaakt ontstekingen, verhoogt het levenslange risico op huidkanker en kan je op korte termijn achterlaten met blaren, koorts en dagenlang niet kunnen surfen.

Voorkomen is in theorie eenvoudig:

• Breedspectrum zonnebrandcrème, minimaal SPF 30, het liefst 50. Breng deze twintig minuten voordat je naar buiten gaat aan. Smeer elke twee uur opnieuw, en na elke surfsessie.
• Rifvriendelijke zonnebrandcrème wordt steeds belangrijker in de surfgebieden van Sri Lanka. Let op formules zonder oxybenzon en octinoxaat.
• Bedek jezelf waar mogelijk. Rashguards met lange mouwen, surfpetten, lichte katoenen shirts wanneer je niet in het water bent.
• Vermijd de felste zon, van 11.00 tot 15.00 uur, vooral de eerste dagen van je reis terwijl je huid nog acclimatiseert.
• Let op bij bewolkte dagen. UV dringt door de wolken heen. Je kunt op een grijze dag flink verbranden.

Als je toch verbrandt, koel de huid dan met een koele (niet koude) douche of kompressen, breng aloë vera-gel aan en blijf een dag of twee volledig uit de zon. Ernstige verbrandingen met blaren, koorts of grote aangedane oppervlakken moeten door een arts worden bekeken.

Oververhitting

Oververhitting ontstaat wanneer het koelsysteem van je lichaam overbelast raakt. De klachten ontwikkelen zich over enkele uren van inspanning in de hitte:

• Overvloedig zweten
• Zwakte, vermoeidheid
• Hoofdpijn
• Misselijkheid, soms braken
• Duizeligheid, vooral bij het opstaan
• Een snelle, zwakke pols
• Bleke, klamme huid
• Lichaamstemperatuur nog in het normale bereik of licht verhoogd, maar je voelt je beroerd

De behandeling is: uit de hitte gaan, naar de schaduw of airconditioning, gaan liggen met de voeten omhoog, koele vloeistoffen drinken (water, een elektrolytendrank of ORS) en de huid koelen met natte doeken of een ventilator. De meeste mensen herstellen binnen dertig tot negentig minuten.

Als je niet opknapt, of als de klachten verergeren, kom dan bij ons langs. We kunnen een IV-infuus geven om het vocht sneller aan te vullen dan met orale rehydratie mogelijk is.

Hitteberoerte

Een hitteberoerte is de gevaarlijke neef van oververhitting. De temperatuurregeling van het lichaam is volledig uitgevallen, de kerntemperatuur stijgt boven de 40°C en de hersenen raken aangetast. Symptomen:

• Zeer hoge lichaamstemperatuur
• Hete, droge huid (het zweten kan gestopt zijn)
• Verwardheid, onduidelijke spraak, onrust, soms epileptische aanvallen
• Snelle ademhaling, bonzend hart
• In ernstige gevallen bewustzijnsverlies

Dit is een echte medische noodsituatie. Bel 1990 voor een ambulance, of bel ons. Terwijl je wacht:

• Breng de persoon naar de schaduw of airconditioning
• Verwijder overtollige kleding
• Koel agressief — natte doeken, ijspakkingen in de nek, oksels en liezen, en waai lucht over het lichaam
• Geef geen grote hoeveelheden koud water via de mond als de persoon verward is (risico op verslikken)

Speciale opmerking voor surfers

Lange sessies in het water verhullen hoeveel vocht je verliest. Het water is warm, je merkt niet dat je zweet, maar je verliest vocht door verdamping, inspanning en zon. Drink een volle fles water voordat je het water in peddelt, en drink meteen bij terugkomst weer. ORS-zakjes zijn goedkoop en de moeite waard om in je strandtas te bewaren.

Het andere onderschatte risico voor surfers is de blootstelling van het gezicht aan zonlicht dat weerkaatst op het water. Een surfpet met brede rand of een rashguard met capuchon maakt een echt verschil over een reis van meerdere weken.

---

Dit artikel bevat algemene gezondheidsinformatie en is geen vervanging voor medisch advies. Een hitteberoerte is een noodsituatie — bel 1990 of kom onmiddellijk langs.