Leptospirose in Sri Lanka: de overstromingsinfectie die reizigers over het hoofd zien

De meeste reizigers hebben nog nooit van leptospirose gehoord, tot ze in een ondergelopen straatje in Pottuvil staan en zich afvragen of ze erdoorheen moeten waden of moeten omkeren. Het is geen ziekte die de krantenkoppen haalt zoals dengue, maar in Sri Lanka is het een reëel en soms ernstig risico — vooral in de nattere maanden, en vooral voor iedereen die tijd doorbrengt bij de rijstvelden, kanalen en lagunerand landinwaarts van de surfbreaks.

Wat is leptospirose?

Leptospirose is een bacteriële infectie, geen virus. De bacteriën leven in de urine van besmette dieren — ratten, muizen, runderen, waterbuffels en honden zijn in Sri Lanka allemaal veelvoorkomende dragers. Bij hevige regenval spoelt die urine mee in overstromingswater, plassen, vijvers en traag stromende kanalen. U hoeft het niet in te slikken: de bacteriën kunnen binnendringen via een kleine snee, een schaafwond, of zelfs verweekte huid na lang waden, en via de slijmvliezen van uw ogen, neus of mond.

Het is een reëel aandachtspunt rond Arugam Bay omdat de geografie er zich perfect voor leent — rijstvelden net landinwaarts, de lagune van Pottuvil, en laaggelegen wegen die bij elke stevige stortbui blank komen te staan. Lokale bewoners die op het land werken lopen het grootste risico, maar ook reizigers die gaan waden, door ondergelopen straatjes fietsen, een lagune- of riviertochtje maken, of na een storm op blote voeten terug naar hun guesthouse lopen door stilstaand water, worden blootgesteld.

Symptomen en tijdlijn

Dit is het lastige punt: leptospirose maakt u niet meteen ziek. Symptomen beginnen meestal één tot twee weken na blootstelling, tegen die tijd zijn de meeste reizigers die ondergelopen weg allang vergeten.

De eerste fase lijkt op veel andere tropische koortsen:

• Plotselinge hoge koorts
• Hevige hoofdpijn
• Spierpijn, vooral in de kuiten en onderrug
• Rode, geïrriteerde ogen (roodheid van het bindvlies zonder afscheiding is een klassiek aanwijzing)
• Rillingen, misselijkheid, soms hoesten

Veel mensen knappen na een paar dagen op en denken dat het voorbij is. Bij een minderheid van de gevallen volgt een tweede, ernstigere fase — dit is de vorm die artsen de ziekte van Weil noemen. Waarschuwingssignalen zijn onder meer gele verkleuring van huid of ogen (geelzucht), verminderde urineproductie, kortademigheid, verwardheid, of bloedend tandvlees of een bloedneus. In deze fase raken de nieren, lever en soms de longen betrokken, en is zorg op ziekenhuisniveau nodig.

Wat te doen als u het vermoedt

Als u langer dan een dag of twee koorts heeft en u kunt een mogelijke blootstelling aanwijzen — overstromingswater, een rijstveld, een zwempartij in de lagune, een modderige tocht — kom dan langs en vertel het ons. Leptospirose is gemakkelijk over het hoofd te zien omdat de vroege symptomen sterk overlappen met dengue en gewone virale koorts, dus de blootstellingsgeschiedenis is net zo belangrijk als de symptomen zelf. Wij onderzoeken u, laten de juiste bloedtests uitvoeren en starten bij een passend beeld de behandeling al op verdenking, in plaats van te wachten op een traag bevestigingsonderzoek.

Als u achteraf een claim bij uw reisverzekering moet indienen, kunnen wij de administratie direct voor u afhandelen en u een gespecificeerde kwitantie in het Engels meegeven, wat de claim eenvoudig maakt zodra u weer thuis bent.

Behandeling

Op tijd ontdekt, reageert leptospirose goed op antibiotica — meestal doxycycline bij mildere gevallen die poliklinisch worden behandeld. Paracetamol helpt ondertussen tegen koorts en pijn; vermijd ibuprofen en andere NSAID’s totdat dengue is uitgesloten, aangezien beide aandoeningen in de eerste dagen erg op elkaar kunnen lijken en NSAID’s risicovoller zijn als het toch dengue blijkt te zijn.

Ernstige gevallen met geelzucht, nierproblemen of ademhalingsmoeilijkheden vereisen ziekenhuisopname voor intraveneuze antibiotica en ondersteunende zorg, in de zwaarste gevallen soms inclusief dialyse. Dit komt zelden voor en is behandelbaar, maar het is precies de reden om koorts na blootstelling aan overstromingswater niet zomaar af te doen.

Preventie

• Vermijd waden door stilstaand water of overstromingswater waar mogelijk, zeker na zware regenval. Moet u het toch oversteken, draag dan gesloten schoenen in plaats van sandalen of blote voeten.
• Zwem niet in de lagune, rivieren of zoetwatervijvers, vooral niet na regen wanneer er net afvoerwater is binnengestroomd. Zwemmen in zee en surfen vormen geen leptospiroserisico — zout water en de open oceaan zijn een heel ander verhaal dan stilstaand zoet water.
• Dek eventuele sneetjes of schaafwonden af met een waterdicht verband voordat u in de buurt van overstromingswater of rijstvelden komt, en maak ze goed schoon achteraf als ze toch zijn blootgesteld.
• Was u meteen als u heeft gewaad of uw benen in contact zijn geweest met modderig water — een gewone douche met zeep volstaat.
• Bewaar eten buiten bereik van knaagdieren in uw guesthouse en laat het niet ‘s nachts buiten staan.

Een woordje over het regenseizoen

Het surfseizoen in Arugam Bay loopt ruwweg van april tot oktober; de rest van het jaar brengt zwaardere regen met bijbehorende overstromingen. Als u tijdens de nattere maanden op bezoek bent en een tochtje landinwaarts plant — een waterval, een wandeling langs de rijstvelden, een bootrondje op de lagune, of gewoon terugfietsen van het dorp na een stortbui — is het goed om van leptospirose te weten, niet om u er zorgen over te maken. De overgrote meerderheid van bezoekers komt er nooit mee in aanraking. Wie het wél krijgt, is vrijwel altijd iemand die door duidelijk vervuild water is gewaad met een open wondje en er pas weer aan dacht toen de koorts een week later toesloeg.

---

Dit artikel bevat algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen medisch advies. Krijgt u koorts na mogelijke blootstelling aan overstromingswater of zoet water in Sri Lanka, loop dan bij ons binnen of bel 1990 voor spoedvervoer.